Poezia e A. Gojçajt për Nënë Terezën/ nga Prof.Dr. Resmije Kryeziu

Dr. Lush Gjergji i dhuron Nënë Terezës antologjinë "Lule për Nënën"

 
PROF. DR. RESMIJE KRYEZIU MBI POEZINË "MOTËR E GJERGJ ELEZ ALISË“, TË ANTON GOJÇAJT

Prof. Dr. Resmije Kryeziu

Anton Gojçaj në poezinë Motër e Gjergj Elez Alisë bën lidhjen e miteve të reja me mitet e së kaluarës. Motra e Gjergj Elez Alisë e ndihmonte shërimin e të vëllait, i cii duhej të përballej me bajlozin e zi - shëmbëllesën e së keqes. Krahasimi i Nënë Terezës me Motrën e Gjergj Elez Alisë e fuqizon edhe më tepër këtë mit të kujdesit. Nënë Tereza të gjithë të lënduarit, të sëmurët, të vetmuarit, të gjithë ata që i ka gërryer vetmia dhe mospërfillja e botës, i ndien për vëllezër.

Ua lan varrët
Me lot të syve

Ua zbut dhembjet
Me fjalët e shpresës

Motër e Gjergj Elez Alisë

Ky personalitet që, për nga gjerësia e veprimit, i tejkalon caqet e njerëzores dhe preket me hyjni ështënë një mënyrë e pakapshme për trurin e rëndomtë.  Autori Anton Gojçaj atë e zbret në tokë duke e bërë njeri, siç është edhe mtra e Gjergj Elez Alisë, njeri që populli e ka pjesë të etnopsikologjisë së vet.

        (marrë nga: Prof. Dr. Resmije Kryeziu, Akti krijues, botoi: Instituti Albanologjik, Prishtinë, 2012, f. 73)

Libri "Akti krijues" i Resmije Krzeyiut

ANTON GOJÇAJ
MOTËR E GJERGJ ELEZ ALISË
(Nënë Terezës)

Ua lan varrët
me lot të syve

Ua zbut dhembjet
me fjalët e shpresës

I puth me gojë
i puth me shpirt

I sharton me jetën
e Gjergj Elez Alive

Nëntë plagët e shpirtit dhe
Nëntë plagët e trupit

Motër e Gjergj Elez Alisë
  
                                         Tuz, 1985

(marrë nga: Dr Lush Gjergji, Lule për nënën, botoi: Drita – Ferizaj dhe Kršćanska sadašnjost – Zagreb, 1986, f. 49)

Mbi romanin "Passio" të Anton Gojçaj / nga Rrok Gjolaj


MBI ROMANIN "PASSIO" TË ANTON GOJÇAJT

Rrok Gjolaj
Nga RROK GJOLAJ

 

Ky roman është ndër krijimet më të njohura jo vetëm në letërsinë shqipe në Mal të Zi, por edhe edhe në mbarë letërsinë tonë që krijohet sot.
Autori me mjeshtëri arrin të ndërthuri ngjarje që lidhen me temën e mërgimit, pikërisht me një temë të re që rrallë është trajtuar në letërsinë tonë - me temën e kthimit në vendlindje (përveç asaj të mërgimit që ndërlidhet në vepër).
Autori sikur ka pasione të shumta që shtrohen në këtë roman, por më së miri kristalizohen dy: jeta dhe arti. Në bazë të këtyre pasioneve mund të thuhet se e mori emrin edhe titulli i romanit.
Personazhi kryesor i kësaj vepre është Zef Gjoni, i cili përjetoi një ngjarje tragjike si fëmijë në kohën e përfundimit të Luftës së Dytë Botërore dhe arriti të largohet e të shkojë në mërgim, duke u munduar të harrojë çdo gjë nga e kaluara e tij. Në kryeqendrën botërore në New York u bë piktor i famshëm që të gjithë e njihnin me emrin Jozef Montanaro. Një ëndërr e ktheu Jozefin (ose siç e quan autori “Ai që nuk qeshte kurrë”) në realitet dhe ndërmori kthimin në vendlindje, ku  më vonë do të martohet dhe do t'i lindi djalë. Kjo tregon vazhdimin e jetës dhe ruajtjen e kontinuitetit të identitetit.
Në roman autori përdor shumë shtresa dhe lidhje intertekstuale sidomos me elemente biblike, elemente të baladave, simboli i qengjit, pastaj me integrimin e personazheve reale nga Malësia si Patër Frani që i vë kurorë, toponimet reale si Arza, Tuzi, Trieshi, Koja, aeroporti në Gollubovc, etj., të gjitha këto e bëjnë këtë prozë me elemente të theksuara të letërsisë postmoderniste.

(marrë nga: Rrok Gjolaj: ZHVILLIMI I LETËRSISË SHQIPE NË MAL TË ZI, te: KUMTESAT I nga konferenca vjetore e shkencës “Java e Shkencës” 2013, f. 383)